न्यूज अभियान
हरेक खबर विशेष खबर

‘जेनजी थ्रेट’ भन्दै प्रहरी पुगेको थियो निवासमा, भन्छ– ‘पक्राउ होइन, सुरक्षाका लागि ल्याएका हौँ’

काठमाडौं, ११ असोज । पूर्वप्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्र शम्शेर जबरालाई प्रहरीले मध्यराति निवासबाट लगेको करिब १२ घण्टापछि परिवारको जिम्मा लगाएको छ।

शनिबार राति काठमाडौंको महाराजगञ्जस्थित निवासबाट प्रहरी टोलीले नियन्त्रणमा लिएर काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालय, टेकु पुर्याशएका जबरालाई केहीबेरअघि आफन्तको जिम्मा लगाएर प्रहरीले नै घरसम्म पुर्या ई छाडेको हो।

जबरालाई प्रहरीले राति ‘जेनजीको थ्रेट’ रहेको भन्दै निवासबाट लगेको पारिवारिक स्रोतले जनाएको छ। यद्यपि प्रहरीले भने उनलाई पक्राउ गरिएको नभई सम्भावित सुरक्षा जोखिमबाट जोगाउन कार्यालयमा ल्याइएको दाबी गरेको छ।

काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयका एसपी रामेश्वर कार्कीले जबरालाई परिवारको जिम्मा लगाइएको पुष्टि गरेका छन्।

प्रहरीको भनाइमा जबरालाई कानुनी कारबाहीका लागि पक्राउ गरिएको होइन। उनको सुरक्षामाथि गम्भीर जोखिम रहेको सूचना आएपछि तत्काल सुरक्षा प्रदान गर्ने उद्देश्यले प्रहरी टोली निवासमा पुगेको र उनलाई सुरक्षित स्थानमा ल्याइएको हो।

काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयका प्रमुख एसएसपी सन्तोष खड्काले जबराको जीवनमाथि नै खतरा हुन सक्ने सूचना पाएपछि प्रहरी टोली परिचालन गरिएको बताए।

‘हामीलाई राति नै उहाँको जीवनमाथि नै गम्भीर खतरा आएको सूचनापछि सुरक्षा दिने क्रममा हामीले साथमै लिएर आएका हौँ,’ खड्काले भने।

उनका अनुसार जबरालाई राति करिब ३ बजे प्रहरी कार्यालय ल्याइएको थियो। तर, सुरक्षा चुनौती कहाँबाट उत्पन्न भएको थियो, कसबाट खतरा थियो वा त्यसको प्रकृति के थियो भन्ने विषयमा प्रहरीले खुलाएको छैन। यही विषय अहिले घटनाको सबैभन्दा महत्वपूर्ण पाटो बनेको छ।

पूर्वप्रधानन्यायाधीशजस्तो उच्च संवैधानिक पद सम्हालिसकेका व्यक्तिको जीवनमाथि गम्भीर खतरा रहेको सूचना आएको हो भने त्यसको आधार, स्रोत र जोखिमको प्रकृतिबारे स्वाभाविक रूपमा प्रश्न उठ्छ। तर प्रहरीले तत्कालका लागि यति मात्रै भनेको छ—सूचना गम्भीर थियो र त्यसकै आधारमा राति नै सुरक्षा टोली परिचालन गरियो।

पक्राउ कि सुरक्षा ?
घटनाको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष प्रहरीको शब्दावली हो। मध्यराति घरबाट प्रहरी टोलीले लिएर गएको घटनालाई बाहिरबाट हेर्दा पक्राउ वा नियन्त्रणमा लिइएको जस्तो देखिए पनि प्रहरी अधिकारीहरूले भने त्यसलाई पक्राउ भन्न अस्वीकार गरेका छन्।

प्रहरीका अनुसार जबरालाई अनुसन्धान, अभियोजन वा अन्य कानुनी प्रक्रियाका लागि पक्राउ गरिएको होइन। सम्भावित भौतिक क्षतिबाट जोगाउन तत्काल सुरक्षा व्यवस्थापनका लागि कार्यालयमा ल्याइएको हो।

यसअघि विभिन्न सार्वजनिक घटनाक्रममा उच्च पदस्थ व्यक्तिहरूको सुरक्षाका विषयमा प्रहरीले सुरक्षा मूल्यांकन गर्दै आएको भए पनि जबराको हकमा रातको समयमा निवासबाटै प्रहरी कार्यालयमा ल्याउने अवस्था किन आयो भन्ने विषय भने थप स्पष्ट हुन बाँकी छ।

प्रहरीले सुरक्षा चुनौतीको स्रोत खुलाएको छैन। त्यसैले उक्त सूचना कस्तो प्रकृतिको थियो र त्यसको विश्वसनीयता कसरी मूल्यांकन गरियो भन्ने विषयमा पनि सार्वजनिक रूपमा विस्तृत जानकारी आएको छैन।

परिवारलाई जिम्मा, घरमै सुरक्षा बढाइँदै
करिब १२ घण्टा प्रहरी कार्यालयमा राखिएपछि जबरालाई परिवारको जिम्मा लगाइएको छ। प्रहरी आफैंले उनलाई घरसम्म पुर्याएएर छाडेको स्रोतले जनाएको छ।

जबराका पारिवारिक स्रोतका अनुसार उनको सुरक्षालाई ध्यानमा राख्दै निवासमा थप प्रहरी परिचालन गर्ने तयारी गरिएको छ। सम्भावित जोखिमलाई ध्यानमा राखेर सादा पोसाकमा समेत प्रहरी खटाउने विषयमा छलफल भएको बताइएको छ।

‘घरमा सुरक्षाकर्मी थप गर्ने कुरा भएको छ। सादा पोसाकमा पनि प्रहरी परिचालन गर्ने कुरा भयो,’ पारिवारिक स्रोतले बतायो।

यसले प्रहरीको सुरक्षा मूल्यांकन अझै कायम रहेको संकेत गर्छ। यदि जोखिम तत्काल समाप्त भइसकेको भए घरमै थप सुरक्षा किन आवश्यक ठानियो भन्ने प्रश्न पनि स्वाभाविक रूपमा उठ्छ। तर प्रहरीले जबराको सुरक्षा व्यवस्थालाई लिएर थप औपचारिक विवरण सार्वजनिक गरेको छैन।

मध्यरातको घटनाले उठाएका प्रश्न
पूर्वप्रधानन्यायाधीशलाई रातको समयमा निवासबाट प्रहरी कार्यालयसम्म ल्याइएपछि घटनाले सुरक्षा र कानुनी प्रक्रियाको सीमाबारे चासो बढाएको छ।

कुनै व्यक्तिलाई पक्राउ गरिएको हो भने त्यसको कानुनी आधार के हो भन्ने प्रश्न उठ्छ। तर प्रहरीको भनाइअनुसार यो पक्राउ नभई सुरक्षा व्यवस्थापन हो भने त्यस्तो सुरक्षा कारबाहीको आधार र प्रक्रिया के हो भन्ने प्रश्न उठ्छ।

प्रहरीले भने सुरक्षा जोखिमको मूल्यांकनका आधारमा तत्काल निर्णय लिनुपर्ने अवस्था आएको बताएको छ।

एसएसपी खड्काका अनुसार प्रहरीलाई जबराको जीवनमाथि नै गम्भीर खतरा हुन सक्ने सूचना आएको थियो। त्यसैले सम्भावित घटना हुनुअघि नै सुरक्षा प्रदान गर्नु आवश्यक ठानिएको हो। तर, जोखिमको स्रोतबारे प्रहरी मौन छ।

सुरक्षा निकायका लागि संवेदनशील सूचना सार्वजनिक गर्न नमिल्ने अवस्था हुन सक्छ। त्यसैले तत्काल सबै विवरण बाहिर नल्याइनु अस्वाभाविक नहुन सक्छ। तर घटना सार्वजनिक भइसकेपछि नागरिक तहमा उठ्ने प्रश्नको सम्बोधनका लागि कम्तीमा सुरक्षा जोखिमको प्रकृति र प्रहरीको भूमिकाबारे आवश्यक स्पष्टता दिनुपर्ने अवस्था देखिन्छ।

जबराको विगत र अहिलेको सुरक्षा घेरा
जबराले नेपालको न्यायपालिकाको सर्वोच्च नेतृत्व गरिसकेका छन्। प्रधानन्यायाधीशका रूपमा उनको कार्यकाल विवादरहित रहेन। उनीमाथि महाअभियोग प्रस्तावसमेत दर्ता भएको थियो र त्यसपछि न्यायपालिकाभित्र तथा बाहिर उनको भूमिकालाई लिएर लामो राजनीतिक तथा कानुनी बहस चलेको थियो।

तर अहिलेको घटनालाई ती पुराना राजनीतिक तथा संवैधानिक विवादसँग जोडेर निष्कर्ष निकाल्नुअघि प्रहरीको सुरक्षा दाबी र घटनाको वास्तविक प्रकृति स्पष्ट हुनु आवश्यक छ।

हाल प्रहरीले सार्वजनिक गरेको आधिकारिक भनाइमा जबरालाई पक्राउ गरिएको छैन। प्रहरीको दाबी स्पष्ट छ—उनको जीवनमाथि गम्भीर खतरा रहेको सूचना आएपछि सुरक्षाका लागि कार्यालयमा ल्याइएको हो।

तर पारिवारिक पक्षले भने राति ‘जेनजीको थ्रेट’ रहेको भन्दै उनलाई घरबाट लगिएको बताएको छ। यही दुई सूचनाबीचको अन्तरले घटनालाई थप चासोको विषय बनाएको छ।

‘थ्रेट’ को वास्तविकता के हो ?
घटनाको केन्द्रमा रहेको शब्द हो—‘थ्रेट’। जबरामाथि कस्तो खतरा थियो? त्यो खतरा कसले सिर्जना गर्न सक्ने आशंका गरिएको थियो? प्रहरीलाई सूचना कसले दियो?

सूचना कुन माध्यमबाट प्राप्त भयो? सुरक्षा निकायले त्यसको विश्वसनीयता कसरी परीक्षण गर्यो ? र किन तत्काल निवासमै सुरक्षा बढाउनुको सट्टा उनलाई प्रहरी कार्यालयसम्म ल्याउनुपर्ने अवस्था आयो? यी प्रश्नको उत्तर प्रहरीले सार्वजनिक गरेको छैन।

त्यसैगरी, यदि खतरा गम्भीर थियो भने जबरालाई परिवारको जिम्मा लगाइसकेपछि घरमा थप सुरक्षा किन आवश्यक ठानिएको हो भन्ने विषय पनि महत्वपूर्ण छ।

प्रहरीले यी विषयमा तत्काल विस्तृत जानकारी नदिए पनि घटनाको संवेदनशीलता हेर्दा आगामी दिनमा सुरक्षा मूल्यांकन र प्रहरीको कारबाहीबारे थप विवरण सार्वजनिक हुन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।

सुरक्षाको नाममा भएको कदमको स्पष्टता आवश्यक
कानुन कार्यान्वयन गर्ने निकायका लागि सम्भावित जोखिमबाट नागरिकको ज्यान जोगाउनु प्राथमिक दायित्व हो। विशेषगरी कुनै व्यक्तिको जीवनमाथि गम्भीर खतरा रहेको विश्वसनीय सूचना प्राप्त भएको अवस्थामा प्रहरीले तत्काल सुरक्षा कदम चाल्नु स्वाभाविक हुन्छ। तर सुरक्षा कारबाही र कानुनी नियन्त्रणबीच स्पष्ट सीमा पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छ।

जबराको हकमा प्रहरीले पक्राउ नगरेको र सुरक्षा प्रदान गर्न मात्र कार्यालयमा ल्याएको स्पष्ट पारेको छ। त्यसैले घटनालाई कानुनी पक्राउका रूपमा व्याख्या गर्नुभन्दा प्रहरीको सुरक्षा दाबी र त्यसको आधारलाई हेर्नुपर्ने हुन्छ।

तर राति ३ बजे पूर्वप्रधानन्यायाधीशलाई निवासबाट प्रहरी कार्यालयसम्म ल्याउने स्तरको सुरक्षा जोखिम थियो भने त्यसको प्रकृति सार्वजनिक रूपमा स्पष्ट हुनु आवश्यक देखिन्छ।

अहिलेका लागि भने जबरा परिवारको जिम्मामा छन्। उनको निवासमा थप सुरक्षा परिचालन गर्ने तयारी भइरहेको छ। प्रहरीले सम्भावित जोखिमको स्रोत भने खुलाएको छैन।

यससँगै घटनाले एउटा गम्भीर प्रश्न छाडेको छ—यदि यो पक्राउ होइन भने मध्यराति पूर्वप्रधानन्यायाधीशलाई घरबाट प्रहरी कार्यालयसम्म ल्याउनुपर्ने गरी आएको ‘गम्भीर सुरक्षा खतरा’ आखिर के थियो? यसको स्पष्ट जवाफ प्रहरीले दिने बाँकी नै छ।