न्यूज अभियान
हरेक खबर विशेष खबर

काठमाडौं, २७ कात्तिक ।  चाडपर्वले सामान्यतः राजनीतिक असमझदारी बिर्सेर सम्बन्ध सुधार्ने अवसर दिन्छ । यसपटकको तिहार नेपाली कांग्रेसका लागि त्यस्तो अवसर बन्न सकेन ।

पार्टीको नेतृत्व परिवर्तनसँगै शुरु भएको शक्ति संघर्षले चाडपर्वको माहोलमा समेत विश्राम पाएन ।

१५औँ महाधिवेशनबाट गगनकुमार थापा सभापतिमा निर्वाचित भएर नयाँ पदाधिकारीसहित जिम्मेवारी सम्हालेको केही समय नबित्दै उनीमाथि केन्द्रित विवाद, पक्राउ पर्ने हल्ला र पुरानो नेतृत्वको समानान्तर गतिविधिले कांग्रेसको आन्तरिक राजनीति थप पेचिलो बनाएको छ ।

कांग्रेसका लागि थापाको सभापति चयन केवल एउटा पदमा नयाँ व्यक्ति पुग्नु मात्र थिएन । लामो समयदेखि पार्टीको नेतृत्वमा रहँदै आएको पुस्तालाई विस्थापित गर्दै नयाँ राजनीतिक सोच र कार्यशैली स्थापित गर्ने प्रयासका रूपमा यसलाई हेरिएको थियो ।

महाधिवेशनबाट निर्वाचित पदाधिकारीहरूले शपथ लिएपछि पार्टीका गतिविधिलाई नयाँ ढंगले अघि बढाउने अपेक्षा गरिएको थियो तर नयाँ नेतृत्वले आफ्नो कार्ययोजना अघि सार्न नपाउँदै पार्टीभित्र र बाहिरबाट उठेका विवादले उसको सुरुआती समय नै चुनौतीपूर्ण बनेको छ ।

तिहारको समयमा सार्वजनिक भएको एउटा विवादास्पद अडियोले यही परिस्थितिलाई थप चर्चामा ल्यायो । केही विवादास्पद गतिविधिमा जोडिएका व्यक्तिले सभापति थापाको नाम उल्लेख गर्दै गरेका भनिएका कुराले सामाजिक सञ्जालदेखि राजनीतिक वृत्तसम्म बहस जन्मायो ।

पार्टीको आधिकारिकता र नेतृत्व परिवर्तनसँग जोडेर आर्थिक चलखेल भएको आशयका कुरा सार्वजनिक भएपछि थापालाई नैतिक दबाबमा पार्ने प्रयास भएको देखियो । त्यसपछि उनलाई पक्राउ गर्ने तयारी भइरहेको भन्ने हल्लासमेत फैलियो ।

यस्ता चर्चालाई पुष्टि गर्ने आधिकारिक आधार सार्वजनिक भएको छैन । थापा र उनको नेतृत्वको कांग्रेसले भने यसलाई राजनीतिक भ्रम सिर्जना गर्ने प्रयासका रूपमा लिएको छ ।

पार्टीले नयाँ सभापतिले कुनै गैरकानूनी काम नगरेको र अप्रमाणित कुरालाई आधार बनाएर नेतृत्वमाथि प्रहार गर्नु उचित नभएको धारणा अघि सारेको छ । थापाले पनि आफूले कुनै गलत आर्थिक कारोबार नगरेको भन्दै आरोपको निष्पक्ष परीक्षण हुनुपर्ने बताएका छन् ।

यसले विवादलाई केवल व्यक्तिगत आरोपको विषयमा सीमित नराखी पार्टीको वैधानिकता र नेतृत्व परिवर्तनको प्रक्रियासँग जोडिदिएको छ । कांग्रेसको वर्तमान संकटको जरो पछिल्लो अडियो वा पक्राउसम्बन्धी हल्लामा मात्र छैन ।

यसको पृष्ठभूमिमा लामो समयदेखि चल्दै आएको नेतृत्वको प्रतिस्पर्धा र पार्टीभित्रको शक्ति बाँडफाँटको असन्तुष्टि छ ।

शेरबहादुर देउवा नेतृत्वको पुरानो समूहले नयाँ महाधिवेशनबाट आएको नेतृत्वलाई पूर्ण रूपमा स्वीकार गर्न नसक्नु र डा. शशांक कोइरालासहितका नेताहरूले छुट्टै संगठनात्मक गतिविधि अघि बढाउनुले पार्टीभित्र दुई धार स्पष्ट देखिन थालेका छन् ।

देउवा समूहका लागि अहिलेको विवाद आफ्नो राजनीतिक प्रभाव जोगाउने संघर्ष पनि हो । लामो समय पार्टीको नेतृत्व गरेका देउवाले नयाँ परिस्थितिमा आफ्नो भूमिका कसरी स्थापित गर्ने भन्ने प्रश्न छ ।

अर्कोतर्फ थापा नेतृत्वले पुरानो समूहको प्रभावबाट पार्टीलाई मुक्त गर्दै नयाँ संरचनामा अघि बढाउने चुनौती सामना गरिरहेको छ । १५औँ महाधिवेशनको वैधानिकतामाथि प्रश्न उठाउँदै अलग्गै गतिविधि गर्ने नेताहरूको सक्रियताले विवादलाई सामान्य असन्तुष्टिभन्दा माथि पु¥याएको छ ।

यसबीच डा. शशांक कोइरालाको भूमिका पनि चासोको विषय बनेको छ । उनीसँग जोडिएका नेताहरूले पुरानो समूहको पक्षमा गतिविधि गरिरहेका छन् तर कांग्रेसभित्र सबै असन्तुष्ट नेताको उद्देश्य र रणनीति एउटै छ भन्ने छैन ।

कतिपय नेताहरू नेतृत्व परिवर्तनको प्रक्रियामा असहमत छन् भने कतिपय नयाँ नेतृत्वले पार्टी चलाउने शैलीप्रति आश्वस्त हुन सकेका छैनन् । यही भिन्नतालाई देउवा समूहले आफ्नो पक्ष बलियो बनाउने अवसरका रूपमा प्रयोग गर्न खोजेको देखिन्छ ।

नयाँ नेतृत्वका लागि भने अहिलेको परिस्थिति अवसर र जोखिम दुवै हो । गगन थापाले पार्टीलाई पुरानो राजनीतिक अभ्यासबाट बाहिर निकाल्ने प्रतिबद्धता जनाउँदै आएका  खबर नयाँ विमर्शमा उल्लेख छ ।

त्यसको परीक्षण अब भाषण र प्रतिबद्धताबाट होइन, संगठन सञ्चालन, निर्णय प्रक्रिया र असन्तुष्ट पक्षसँगको व्यवहारबाट हुनेछ । नयाँ नेतृत्वले पुराना नेताहरूलाई निषेध गर्ने बाटो रोजेमा पार्टीभित्रको दूरी झन् बढ्न सक्छ ।

त्यसैगरी पुरानो समूहले नेतृत्व परिवर्तनलाई निरन्तर अस्वीकार गरिरहेमा कांग्रेसको संगठनात्मक एकता कमजोर बन्नेछ । कांग्रेसको अहिलेको विवादले राष्ट्रिय राजनीतिमा पनि अर्थ राख्छ ।

बदलिँदो जनमत, नयाँ राजनीतिक शक्तिको चुनौती र सरकारको कामकारबाहीमाथि निगरानी गर्ने जिम्मेवारीका बीच कांग्रेस आफैँभित्र अल्झिरहने हो भने त्यसले प्रमुख प्रतिपक्षी वा वैकल्पिक राजनीतिक शक्तिका रूपमा उसको भूमिकालाई कमजोर बनाउन सक्छ ।

जनताले कांग्रेसबाट नेतृत्व परिवर्तनको खबर मात्र होइन, राजनीतिक व्यवहारमा पनि परिवर्तनको अपेक्षा गरेका छन् । तिहारमा घरपरिवारसँग समय बिताउन गएका नयाँ पदाधिकारीहरूका लागि अब पार्टीको काममा फर्किएपछि सबैभन्दा कठिन जिम्मेवारी आन्तरिक विवाद व्यवस्थापन गर्नु हुनेछ ।

थापामाथि लागेका आरोपको तथ्यपूर्ण जवाफ दिने, अप्रमाणित प्रचारलाई निरुत्साहित गर्ने र समानान्तर गतिविधिमा लागेका नेताहरूसँग संवादको ढोका खुला राख्ने काम एकैसाथ अघि बढाउनुपर्नेछ ।

कांग्रेसको यो संघर्ष गगन र देउवाबीचको व्यक्तिगत प्रतिस्पर्धा मात्र होइन, पार्टी कुन राजनीतिक संस्कारबाट अघि बढ्ने भन्ने प्रश्न पनि हो । नयाँ नेतृत्वले आफ्नो औचित्य प्रमाणित गर्नुपर्नेछ भने पुरानो नेतृत्वले पनि बदलिएको समय र जनमतको सन्देश बुझ्नुपर्नेछ ।

कांग्रेसमा अब कसले कसलाई कमजोर बनाउँछ भन्नेभन्दा पार्टीलाई कसरी बलियो बनाउने भन्ने प्रश्न महत्त्वपूर्ण छ । अन्यथा नेतृत्व परिवर्तन भएर पनि राजनीतिक संस्कार नफेरिएको सन्देश जनतामाझ जानेछ ।