Sunday 22nd of November | २०८३ मङ्सिर ६ आइतबार

न्यूज अभियान
हरेक खबर विशेष खबर

बालेनको पहिलो विदेश भ्रमण : दिल्लीसँग सम्बन्ध सुधारदेखि आर्थिक साझेदारीसम्म, राष्ट्रिय हितका एजेन्डामा निर्णायक संवादको अपेक्षा

न्यूजअभियान | प्रकाशित मिति : २०८३ मङ्सिर ६ आइतबार |


काठमाडौं । प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह (बालेन) आजदेखि भारतको दुईदिने राजकीय भ्रमणमा निस्कँदै छन्। भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको मैत्रीपूर्ण निमन्त्रणामा हुन लागेको यो भ्रमण प्रधानमन्त्रीको जिम्मेवारी सम्हालेपछिको पहिलो विदेश भ्रमण हो।

 त्यसैले यसलाई औपचारिक कूटनीतिक भेटघाटमा मात्र सीमित नभई नयाँ सरकारको विदेश नीति, छिमेकी सम्बन्ध र आर्थिक प्राथमिकता परीक्षण गर्ने महत्त्वपूर्ण अवसरका रूपमा हेरिएको छ।

नेपाल र भारतबीच ऐतिहासिक, सांस्कृतिक, धार्मिक, आर्थिक तथा भौगोलिक सम्बन्ध रहँदै आएको छ। खुला सीमा, जनस्तरको सम्बन्ध, व्यापार तथा पारवहन निर्भरता, ऊर्जा सहकार्य र सुरक्षा चासोले यी दुई मुलुकबीचको सम्बन्धलाई विशिष्ट बनाएको छ। यस्तो पृष्ठभूमिमा प्रधानमन्त्री शाहको भारत भ्रमणले दुई देशबीचको विश्वास अभिवृद्धि गर्दै सम्बन्धलाई नयाँ गति दिने अपेक्षा गरिएको छ।

दिल्लीमा प्रधानमन्त्री शाहको स्वागतका लागि विशेष तयारी गरिएको छ। राजधानीका विभिन्न चोक तथा सार्वजनिक स्थानमा नेपाल र भारतका राष्ट्रिय झण्डा राखिएका छन्। भारतीय सरकार तथा विदेश मन्त्रालयले स्वागत, सुरक्षा, कूटनीतिक समन्वय र भ्रमणका कार्यक्रमलाई व्यवस्थित बनाउन विशेष तयारी गरेका छन्। भारतका लागि नेपाली राजदूत डा. निश्चलनाथ पाण्डेसहित नेपाली दूतावासका अधिकारीहरू पनि भ्रमणलाई सफल र उपलब्धिमूलक बनाउन सक्रिय छन्।

यो भ्रमणलाई नेपालले आफ्नो राष्ट्रिय हित, आर्थिक समृद्धि र सन्तुलित छिमेक नीतिको सन्दर्भमा प्रस्तुत गर्ने अवसरका रूपमा समेत लिन सक्नेछ। विशेषगरी व्यापार घाटा न्यूनीकरण, पारवहन सहजता, जलविद्युत् निर्यात, लगानी विस्तार, सीमा व्यवस्थापन र पूर्वाधार विकासजस्ता विषयमा ठोस उपलब्धिको अपेक्षा गरिएको छ।

### हवाई रुट, बाढीपछिको पुनर्निर्माण र आर्थिक प्याकेज मुख्य प्राथमिकता

भ्रमणको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण पक्ष हवाई सम्पर्क विस्तार र आर्थिक सहयोगको विषय बन्ने देखिएको छ। नेपालले पश्चिमी क्षेत्रबाट भारतीय हवाई आकाश हुँदै महेन्द्रनगर र भैरहवा प्रवेशमार्ग उपलब्ध गराउन लामो समयदेखि माग गर्दै आएको छ। विशेषगरी भैरहवा र पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको प्रभावकारी सञ्चालनका लागि थप हवाई प्रवेशमार्ग आवश्यक रहेको नेपालको तर्क छ। यस विषयमा भ्रमणका क्रममा सहमति जुटाउने प्रयास भइरहेको छ। Kathmandu Post +1

त्यस्तै, गत भदौमा आएको विनाशकारी बाढीपहिरोबाट क्षतिग्रस्त सडक, पुल, विद्युत् आयोजना, कृषि क्षेत्र तथा निजी आवासको पुनर्निर्माणका लागि नेपालले भारतसँग आर्थिक सहयोगको अपेक्षा गरेको छ। पुनर्निर्माणका लागि करिब दुई अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको अनुदान तथा सहुलियतपूर्ण ऋणसहितको आर्थिक प्याकेज जुटाउने नेपालको प्रयास पनि भ्रमणको महत्त्वपूर्ण एजेन्डा हो। 

नेपाल–भारतबीच लामो समयदेखि चर्चामा रहेका विकास आयोजनालाई पनि भ्रमणमा प्राथमिकता दिइएको छ। अयोध्या–जनकपुर सीधा रेल सम्पर्क, काभ्रेको पनौतीस्थित नेपाल प्रहरी प्रतिष्ठानको नयाँ भवन, सीमावर्ती क्षेत्रमा पुल निर्माण तथा भैरहवाको एकीकृत जाँचचौकीजस्ता परियोजना उद्घाटन वा निर्माण प्रक्रिया अघि बढाउने तयारी छ। ऊर्जा क्षेत्रमा सम्पन्न आयोजनाको संयुक्त उद्घाटन र नयाँ आयोजनाको शिलान्यासले पनि भ्रमणलाई परियोजनामुखी बनाउने अपेक्षा गरिएको छ। 

ऊर्जा सहकार्य अर्को महत्त्वपूर्ण विषय हो। नेपालले भारतमा विद्युत् निर्यात विस्तार गर्ने, बंगलादेशसम्म विद्युत् व्यापारलाई थप प्रभावकारी बनाउने र जलविद्युत् क्षेत्रमा भारतीय लगानी आकर्षित गर्ने विषय उठाउनेछ। नेपालले आफ्नो जलविद्युत् सम्भावनालाई क्षेत्रीय ऊर्जा बजारसँग जोड्न चाहेको छ भने भारतले पनि नेपालको ऊर्जा क्षेत्रमा आफ्नो लगानी तथा सहभागिता विस्तार गर्न चासो देखाउँदै आएको छ। Kathmandu Post +1

तर सबै विषयमा तत्काल सहमति जुट्ने अवस्था भने देखिएको छैन। सीमा विवाद, व्यापार घाटा, पारवहनका समस्या, पञ्चेश्वर बहुउद्देश्यीय आयोजना र भारतीय सेनामा नेपाली नागरिकको भर्तीसम्बन्धी विषय जटिलतामै छन्। त्यसैले भ्रमणको सफलता औपचारिक समझदारीपत्रको सङ्ख्याले मात्र होइन, नेपालको दीर्घकालीन राष्ट्रिय हितसँग जोडिएका विषयमा कति ठोस प्रगति हुन्छ भन्ने आधारमा मूल्याङ्कन हुनेछ। Kathmandu Post +1

### लगानी आकर्षित गर्ने र व्यवसायीबीच विश्वास बढाउने प्रयास

प्रधानमन्त्री शाहको भ्रमणमा नेपाल–भारत बिजनेस फोरमको कार्यक्रमलाई पनि महत्त्वपूर्ण रूपमा हेरिएको छ। उक्त कार्यक्रममा दुवै देशका उद्योगी, व्यवसायी तथा लगानीकर्ताबीच प्रत्यक्ष संवाद हुनेछ। अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले नेपालमा उपलब्ध लगानीका अवसर, आर्थिक सुधारका प्रयास र सरकारले अघि सारेका नीतिगत प्राथमिकताबारे जानकारी गराउने अपेक्षा गरिएको छ।

नेपालमा जलविद्युत्, पर्यटन, कृषि प्रशोधन, सूचना प्रविधि, पूर्वाधार, उद्योग तथा सेवा क्षेत्रमा लगानीको ठूलो सम्भावना छ। तर लगानीमैत्री वातावरण, नीतिगत स्थिरता, प्रशासनिक सहजता र प्रतिफलको सुनिश्चितता लगानीकर्ताका प्रमुख चासो हुन्। सरकारले यी विषयमा विश्वास दिलाउन सके भारतीय निजी क्षेत्रको लगानी नेपाल भित्र्याउन भ्रमण उपयोगी बन्न सक्छ।

त्यस्तै, शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, खेलकुद, विपद् व्यवस्थापन तथा मानव संसाधन विकासका क्षेत्रमा समझदारीपत्र आदानप्रदान गर्ने कार्यक्रम छ। यसले सरकारी तहको सम्बन्धलाई मात्र नभई जनस्तर, शैक्षिक संस्था, व्यावसायिक क्षेत्र र प्राविधिक सहकार्यलाई समेत विस्तार गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। 

### मोदीसँगको भेट : नयाँ सम्बन्धको राजनीतिक सन्देश

प्रधानमन्त्री शाहले सोमबार भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग हैदराबाद हाउसमा प्रतिनिधिमण्डलस्तरीय द्विपक्षीय वार्ता गर्नेछन्। वार्ताअघि दुई नेताबीच एक्लाएक्लै भेटवार्ता हुने कार्यक्रम पनि छ। त्यसपछि संयुक्त पत्रकार सम्मेलन र भारतीय प्रधानमन्त्रीले आयोजना गर्ने दिवाभोजमा सहभागी हुनेछन्।

भारतका राष्ट्रपति द्रौपदी मुर्मूसँगको शिष्टाचार भेट र राजघाटस्थित महात्मा गान्धीको समाधिस्थलमा श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्ने कार्यक्रम पनि भ्रमणको औपचारिक कार्यसूचीमा समेटिएको छ।

भारतीय विदेशमन्त्री डा. एस. जयशंकरले आइतबार साँझ होटल ताजमा प्रधानमन्त्री शाहसँग शिष्टाचार भेट गर्नेछन्। दिल्ली विमानस्थलमा भारतीय वाणिज्य तथा उद्योग राज्यमन्त्री जितिन प्रसादले प्रधानमन्त्री शाहलाई स्वागत गर्ने कार्यक्रम छ। 

### ३४ सदस्यीय सरकारी टोली, पत्रकार र व्यवसायी पनि दिल्लीमा

प्रधानमन्त्री शाहको भ्रमण टोलीमा अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्ले, परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल, प्रधानमन्त्रीका मुख्य सल्लाहकार, राजनीतिक सल्लाहकार तथा उच्चपदस्थ सरकारी अधिकारीसहित ३४ सदस्यीय सरकारी प्रतिनिधिमण्डल सहभागी हुनेछ।

त्यसैगरी, नेपाली व्यवसायी तथा पत्रकारहरूको छुट्टै टोली पनि दिल्ली पुगेको छ। भ्रमणका कार्यक्रम र द्विपक्षीय गतिविधिको समाचार सम्प्रेषणलाई सहज बनाउन नेपाली दूतावासले समन्वय गरिरहेको छ। सञ्चारकर्मीका लागि आवश्यक सूचना तथा समन्वय उपलब्ध गराउन मिडिया डेस्कको व्यवस्था गरिएको छ। 

### भ्रमणको सफलता उपलब्धिले मापन हुनेछ

प्रधानमन्त्री शाहको भारत भ्रमणलाई नेपालले नयाँ कूटनीतिक सम्बन्धको सुरुआत गर्ने अवसरका रूपमा उपयोग गर्न सक्नुपर्छ। दुई देशबीचको सम्बन्ध केवल राजनीतिक नेतृत्वको भेटघाट, औपचारिक स्वागत र वक्तव्यमा सीमित हुनु हुँदैन। त्यसले नेपाली जनताको जीवनस्तर, आर्थिक समृद्धि, राष्ट्रिय स्वाभिमान र विकासका आकाङ्क्षालाई सम्बोधन गर्न सक्नुपर्छ।

नेपालका लागि भारत सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक साझेदारमध्ये एक हो। भूपरिवेष्टित मुलुक भएकाले नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार र पारवहनमा भारतको महत्त्वपूर्ण भूमिका छ। यस्तो अवस्थामा समानता, पारस्परिक सम्मान, विश्वास र आपसी लाभमा आधारित सम्बन्ध नेपालको प्राथमिकता हुनुपर्छ।

प्रधानमन्त्री शाहले यस भ्रमणमा राष्ट्रिय हितका विषयलाई स्पष्ट रूपमा उठाउने, विगतका सहमति कार्यान्वयनको समयसीमा माग्ने र नयाँ समझदारीलाई परिणाममुखी बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।

भारतसँग सम्बन्ध सुधार्नु नेपालको आवश्यकता हो, तर राष्ट्रिय हितका सवालमा स्पष्ट अडान राख्नु सरकारको जिम्मेवारी पनि हो। दुई देशबीचको मित्रता तब मात्र बलियो हुन्छ, जब सहकार्यमा समानता, व्यवहारमा विश्वास र उपलब्धिमा पारस्परिक लाभ सुनिश्चित हुन्छ।

बालेन सरकारका लागि यो भ्रमण विदेश नीतिको पहिलो ठूलो परीक्षा पनि हो। दिल्लीमा हुने संवादले काठमाडौँको कूटनीतिक प्राथमिकता कति स्पष्ट छ भन्ने मात्र होइन, नयाँ सरकारले विकास, अर्थतन्त्र र राष्ट्रिय स्वाभिमानलाई कति प्रभावकारी ढङ्गले अघि बढाउन सक्छ भन्ने सन्देशसमेत दिनेछ।

अन्ततः बालेनको दिल्ली भ्रमणको वास्तविक सफलता स्वागतका लागि फहराइएका झण्डा, उच्चस्तरीय भेटघाट र संयुक्त वक्तव्यमा होइन, नेपालले प्राप्त गर्ने ठोस उपलब्धि, कार्यान्वयन हुने परियोजना र राष्ट्रिय हितको संरक्षणमा निर्भर रहनेछ।

### प्रधानमन्त्रीको भारत भ्रमणको कार्यतालिका

आइतबार, मङ्सिर ६

| समय         | कार्यक्रम                                                               |
| ----------- | ----------------------------------------------------------------------- |
| दिउँसो १:४५ | नेपालबाट नयाँदिल्ली प्रस्थान                                            |
| अपराह्न     | दिल्लीस्थित इन्दिरा गान्धी अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा अवतरण तथा स्वागत |
| साँझ ६:००   | होटल ताजमा भारतीय विदेशमन्त्री एस. जयशंकरसँग भेट                        |
| साँझ        | नेपाल–भारत बिजनेस फोरममा सहभागिता                                       |

सोमबार, मङ्सिर ७

| समय            | कार्यक्रम                                                        |
| -------------- | ---------------------------------------------------------------- |
| बिहान १०:००    | राष्ट्रपति भवनमा औपचारिक स्वागत तथा सम्मान                       |
| बिहान १०:४०    | राजघाटमा महात्मा गान्धीको समाधिस्थलमा श्रद्धाञ्जली               |
| बिहान ११:००    | हैदराबाद हाउसमा प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग द्विपक्षीय वार्ता |
| मध्याह्न १२:२५ | संयुक्त पत्रकार सम्मेलन                                          |
| त्यसपछि        | भारतीय प्रधानमन्त्रीद्वारा आयोजित दिवाभोज                        |
| अपराह्न ३:१५   | राष्ट्रपति द्रौपदी मुर्मूसँग भेट                                 |
| साँझ ६:३५      | नेपाल वायुसेवा निगमको नियमित उडानबाट स्वदेश प्रस्थान             |

 

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?

न्यूज अभियान डट कमको एन्ड्रोइड एपका लागि यहाँ क्लिक गर्नुहोस् । हरेक खबर विशेष खबरका लागि अफिसियल फेसबुक र ट्वीटर मार्फत जोडिनुहोस् ।


न्यूज अभियान TV - ग्यालेरी

View All
newsabhiyan
newsabhiyan
newsabhiyan
newsabhiyan
newsabhiyan
newsabhiyan
newsabhiyan
newsabhiyan
newsabhiyan
newsabhiyan