पुँजी नै ऋणात्मक, खराब कर्जा ६१.५५ प्रतिशत : वित्त कम्पनीमा बढ्दैछ जोखिमको दबाब
काठमाडौं, १२ असोज । नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को असार मसान्त अर्थात् मध्य जुलाई २०२६ सम्मको प्रारम्भिक वित्तीय विवरणले वित्त कम्पनीहरूको अवस्था मिश्रित देखाएको छ।
समग्र वित्त कम्पनीको पुँजी पर्याप्तता नियामकीय मापदण्डभन्दा माथि रहे पनि केही कम्पनीमा खराब कर्जा, पुँजीको क्षय र उच्च कर्जा–निक्षेप अनुपातले जोखिमको दबाब बढेको देखिएको हो।
राष्ट्र बैंकको ‘Key Financial Indicators of Finance Companies’ अनुसार १४ वित्त कम्पनीको कुल निक्षेप १ खर्ब ४२ अर्ब ८४ करोड ७४ लाख रुपैयाँ र कुल कर्जा १ खर्ब ७ अर्ब ३६ करोड ६५ लाख रुपैयाँ पुगेको छ।
यी कम्पनीहरूको औसत सीसीएआर ११.६० प्रतिशत र सीएआर १४.३६ प्रतिशत रहेको छ। त्यस्तै, औसत सीडी रेसियो ७५.२१ प्रतिशत, खुद तरलता ३४.७२ प्रतिशत र एसएलआर ३०.८४ प्रतिशत रहेको राष्ट्र बैंकको विवरणमा उल्लेख छ।
तर समग्र औसतभन्दा तल–माथि हेर्दा वित्त कम्पनीहरूको वास्तविक अवस्था एउटै छैन। कतिपय कम्पनीको खराब कर्जा दोहोरो अंकमा पुगेको छ भने एउटा कम्पनीको कोर पुँजी नै ऋणात्मक अवस्थामा पुगेको छ। राष्ट्र बैंकको प्रारम्भिक विवरणअनुसार १४ कम्पनीको औसत खराब कर्जा अर्थात् एनपीएल ७.६६ प्रतिशत छ।
जानकी फाइनान्सको पुँजी नै ऋणात्मक
वित्त कम्पनीमध्ये जानकी फाइनान्सको वित्तीय सूचक सबैभन्दा गम्भीर देखिएको छ। राष्ट्र बैंकको विवरणअनुसार कम्पनीको कोर पुँजी २५ करोड २७ लाख १६ हजार रुपैयाँ ऋणात्मक छ।
कुल पुँजी कोष पनि सोही परिमाणमा ऋणात्मक रहेको छ। कम्पनीको सीसीएआर र सीएआर दुवै -६.१४ प्रतिशत छन्।
जानकी फाइनान्सको कुल निक्षेप २ अर्ब ३१ करोड ५३ लाख ३७ हजार रुपैयाँ र कुल कर्जा २ अर्ब १६ करोड २३ लाख ४१ हजार रुपैयाँ रहेको छ।
यसको सीडी रेसियो ९८.५७ प्रतिशत पुगेको छ, जुन राष्ट्र बैंकले तोकेको ९० प्रतिशतको अधिकतम सीमाभन्दा माथि हो। कम्पनीको खराब कर्जा ६१.५५ प्रतिशत पुगेको राष्ट्र बैंकको तथ्यांकले देखाउँछ।
यसको अर्थ कम्पनीले प्रवाह गरेको कर्जामध्ये ठूलो हिस्सा गैर–कार्यशील कर्जामा परेको देखिन्छ। पुँजी ऋणात्मक हुनु र खराब कर्जा उच्च हुनु वित्तीय स्वास्थ्यका दृष्टिले गम्भीर सूचक हुन्। कम्पनीको आधार दर पनि ९.८० प्रतिशत रहेको छ, जुन १४ वित्त कम्पनीमध्ये सबैभन्दा उच्च हो।
पोखरा र बेस्ट पनि दबाबमा
जानकीपछि पोखरा फाइनान्समा खराब कर्जाको अनुपात २०.८४ प्रतिशत छ। पोखरा फाइनान्सको सीसीएआर ७.१४ प्रतिशत र सीएआर १२.७७ प्रतिशत रहेको छ। कम्पनीको निक्षेप १० अर्ब ४८ करोड ५६ लाख रुपैयाँ र कर्जा ६ अर्ब ९६ करोड २५ लाख रुपैयाँभन्दा बढी छ।
बेस्ट फाइनान्सको एनपीएल १३.६९ प्रतिशत छ। कम्पनीको सीसीएआर १३.७३ प्रतिशत र सीएआर १५.५६ प्रतिशत छ। यसको निक्षेप ६ अर्ब ३२ करोड ६८ लाख रुपैयाँ र कर्जा ४ अर्ब ४९ करोड २५ लाख रुपैयाँ रहेको छ।
गोर्खाज फाइनान्सको खराब कर्जा १३.३२ प्रतिशत, सेन्ट्रल फाइनान्सको १०.४० प्रतिशत र नेपाल फाइनान्सको १३.८३ प्रतिशत छ। नेपाल फाइनान्सको सीसीएआर २३.३४ प्रतिशत र सीएआर २६.७४ प्रतिशत रहेकाले पुँजी पर्याप्तताको सूचक बलियो देखिए पनि खराब कर्जा भने उच्च रहेको छ।
रिलायन्सको एनपीएल ६.५५ प्रतिशत
रिलायन्स फाइनान्सको एनपीएल ६.५५ प्रतिशत रहेको छ। कम्पनीको निक्षेप ११ अर्ब १० करोड ८६ लाख रुपैयाँ र कर्जा ९ अर्ब ४४ करोड ४७ लाख रुपैयाँ छ। यसको सीडी रेसियो ८६.२८ प्रतिशत रहेको राष्ट्र बैंकको विवरणमा उल्लेख छ।
गुडविल फाइनान्सको खराब कर्जा ६.२७ प्रतिशत, गुहेश्वरी मर्चेन्ट बैंकिङ एन्ड फाइनान्सको ५.२० प्रतिशत, श्री इन्भेस्टमेन्ट एन्ड फाइनान्सको ३.७४ प्रतिशत, मञ्जुश्री फाइनान्सको ३.४२ प्रतिशत र मल्टिपर्पस फाइनान्सको ३.३० प्रतिशत रहेको छ।
प्रोग्रेसिभ फाइनान्सको एनपीएल ३.०१ प्रतिशत छ भने सबैभन्दा कम खराब कर्जा आईसीएफसी फाइनान्समा १.५५ प्रतिशत रहेको छ।
निक्षेप र कर्जामा मञ्जुश्री तथा आईसीएफसी अगाडि
वित्त कम्पनीमध्ये निक्षेप तथा कर्जाको आकारमा मञ्जुश्री र आईसीएफसी फाइनान्स अगाडि छन्। मञ्जुश्री फाइनान्सको निक्षेप २४ अर्ब ९७ करोड ३९ लाख रुपैयाँ र कर्जा २१ अर्ब १७ करोड २४ लाख रुपैयाँ छ। यसको सीडी रेसियो ८५.२२ प्रतिशत रहेको छ।
आईसीएफसी फाइनान्सको निक्षेप २२ अर्ब ७३ करोड ५३ लाख रुपैयाँ र कर्जा १९ अर्ब ३३ करोड १४ लाख रुपैयाँ छ। यसको सीडी रेसियो ८४.२९ प्रतिशत रहेको छ।
आईसीएफसीको कोर पुँजी २ अर्ब ७ करोड ३४ लाख रुपैयाँ र कुल पुँजी कोष ३ अर्ब १४ करोड ३८ लाख रुपैयाँ छ। यसको एनपीएल भने १.५५ प्रतिशत मात्रै छ।
मञ्जुश्रीको सीसीएआर ११.१३ प्रतिशत र सीएआर १२.७९ प्रतिशत छ। यसको खराब कर्जा ३.४२ प्रतिशत रहेको छ।
सीडी रेसियोमा जानकी सबैभन्दा माथि
राष्ट्र बैंकका अनुसार वित्त कम्पनीहरूको सीडी रेसियो ९० प्रतिशतभन्दा बढी हुनु हुँदैन। तर जानकी फाइनान्सको सीडी रेसियो ९८.५७ प्रतिशत छ। रिलायन्स फाइनान्स ८६.२८ प्रतिशत, मञ्जुश्री ८५.२२ प्रतिशत र आईसीएफसी ८४.२९ प्रतिशतमा छन्।
समग्र वित्त कम्पनीको औसत सीडी रेसियो ७५.२१ प्रतिशत रहेकाले सबै कम्पनीको कर्जा–निक्षेप अवस्था समान छैन। केही कम्पनीले तुलनात्मक रूपमा बढी कर्जा विस्तार गरेका छन् भने केहीको कर्जा प्रवाह निक्षेपको तुलनामा कम छ।
तरलतामा सेन्ट्रल अगाडि
तरलताको सूचकमा सेन्ट्रल फाइनान्सको खुद तरलता ५०.०३ प्रतिशत रहेको छ। नेपाल फाइनान्सको ५७.९४ प्रतिशत, गुहेश्वरीको ४२.९६ प्रतिशत, श्री इन्भेस्टमेन्ट एन्ड फाइनान्सको ४२.१२ प्रतिशत र मल्टिपर्पस फाइनान्सको ४४.०८ प्रतिशत खुद तरलता रहेको छ।
राष्ट्र बैंकको सूचकअनुसार खुद तरलताको न्यूनतम आवश्यकता २० प्रतिशत हो। आईसीएफसीको खुद तरलता २५.५७ प्रतिशत र मञ्जुश्रीको २४.८६ प्रतिशत रहेको छ।
दुई कम्पनी ‘समस्याग्रस्त’ सूचीमा
राष्ट्र बैंकको सोही विवरणमा नेपाल सेयर मार्केट्स एन्ड फाइनान्स लिमिटेड र क्यापिटल मर्चेन्ट बैंकिङ एन्ड फाइनान्स लिमिटेडलाई ‘Problematic Finance Companies’ अन्तर्गत छुट्टै राखिएको छ।
नेपाल सेयर मार्केट्स एन्ड फाइनान्सको चुक्ता पुँजी २३ करोड ३३ लाख ३२ हजार रुपैयाँ, कोर पुँजी ३६ करोड ७० लाख ४४ हजार रुपैयाँ र कुल पुँजी कोष ३६ करोड ७० लाख ९६ हजार रुपैयाँ छ।
यसको सीसीएआर ४५.५९ प्रतिशत र सीएआर ४५.६० प्रतिशत छ। तर निक्षेप २१ करोड ९० लाख ७७ हजार रुपैयाँ हुँदा कर्जा २ अर्ब १५ करोड २२ लाख ८१ हजार रुपैयाँ पुगेको छ। खराब कर्जा १०० प्रतिशत देखिएको छ।
त्यस्तै, क्यापिटल मर्चेन्ट बैंकिङ एन्ड फाइनान्सको चुक्ता पुँजी ९३ करोड ५० लाख ६९ हजार रुपैयाँ छ। कोर पुँजी तथा कुल पुँजी कोष १५ करोड ९१ लाख २० हजार रुपैयाँमा सीमित छ।
यसको सीसीएआर र सीएआर दुवै ३८.७४ प्रतिशत छन्। कम्पनीको निक्षेप २ करोड ७१ लाख ६१ हजार रुपैयाँ र कर्जा ६६ करोड ३५ लाख ३० हजार रुपैयाँ रहेको छ। यसको खुद तरलता ६०७.८४ प्रतिशत भए पनि एनपीएल १०० प्रतिशत छ।
औसत तथ्यांकले मात्रै जोखिम छोप्दैन
राष्ट्र बैंकको तथ्यांकले वित्त कम्पनी क्षेत्रलाई एउटै डालोमा राखेर हेर्न नमिल्ने संकेत गर्छ। एकातिर १४ कम्पनीको औसत सीएआर १४.३६ प्रतिशत र खुद तरलता ३४.७२ प्रतिशत छ भने अर्कोतिर जानकी फाइनान्सको पुँजी नै ऋणात्मक छ। त्यस्तै केही कम्पनीको एनपीएल ३ प्रतिशतभन्दा कम हुँदा केहीको खराब कर्जा दोहोरो अंकमा पुगेको छ।
त्यसैले वित्तीय क्षेत्रको जोखिम मूल्याङ्कन गर्दा औसत सूचकभन्दा कम्पनीगत पुँजी, कर्जाको गुणस्तर, खराब कर्जा, कर्जा–निक्षेप अनुपात, तरलता र पुँजी पर्याप्तताको अवस्थालाई छुट्टाछुट्टै हेर्नुपर्ने देखिन्छ।
राष्ट्र बैंकको यो विवरण आफैँले ‘प्रारम्भिक’ तथा सम्बन्धित संस्थाले बुझाएको अलेखापरीक्षित विवरणमा आधारित भएको जनाएको छ। त्यसैले आगामी लेखापरीक्षण तथा नियामकीय अद्यावधिकसँगै केही सूचकमा परिवर्तन हुन सक्ने सम्भावना रहन्छ।
तर हाल उपलब्ध तथ्यांकले एउटा स्पष्ट तस्वीर भने देखाउँछ—वित्त कम्पनी क्षेत्रमा समस्या केवल खराब कर्जाको आकारमा सीमित छैन; केही संस्थामा पुँजी पर्याप्तता, कर्जा गुणस्तर र नियामकीय सीमासँग सम्बन्धित दबाबसमेत एकैपटक देखिएको छ।
यही कारण वित्त कम्पनीहरूको आगामी वित्तीय सुधार, खराब कर्जा व्यवस्थापन र पुँजी सुदृढीकरणको प्रक्रिया वित्तीय क्षेत्रको महत्वपूर्ण निगरानीको विषय बन्ने देखिन्छ।
यो पनि पढ्नुहोस् :
१९९ बैंक–वित्तीय संस्थाको अस्तित्व समाप्त : दुई दशकमा बदलियो नेपालको बैंकिङ नक्सा
लघुवित्तमा राष्ट्र बैंकको डन्डा : ४ संस्थामाथि पुँजीकोषको संकट, २ लाई नगद जरिवाना
साउनमा बैंकहरुले निजी क्षेत्रमा गरे २३ अर्ब ५८ करोड कर्जा लगानी
साउनमै निजी क्षेत्रमा २३ अर्ब ५८ करोड कर्जा तर उत्पादनभन्दा घरजग्गामै बैंकको भर
दशैंअघि शेयरधनीको हातमा लाभांश ! आधा दर्जन बैंकले गरे प्रतिफल घोषणा
घरजग्गामा फर्कियो चहलपहल, कारोबार ७ खर्ब नाघ्यो
