न्यूज अभियान
हरेक खबर विशेष खबर

प्रहरीको मुचुल्का र स्थानीयको दाबीबीच ठूलो विरोधाभास, छानबिन गर्नुपर्ने १० गम्भीर प्रश्न
सप्तरी, २४ साउन । बोदेबरसाइनमा भन्सार छली गरी ल्याइएको सामान र मोटरसाइकल बरामद भएको घटनाले अहिले नयाँ प्रश्न जन्माएको छ—घटना वास्तवमै प्रहरीले सार्वजनिक गरेकै दिन र समयमा भएको हो, वा त्यसअघि नै सामानसहित व्यक्ति पक्राउ परिसकेको थियो ?

घटनाको एउटा विवरण स्थानीयसँग छ । अर्को विवरण प्रहरीसँग । स्थानीयको दाबीअनुसार बोदेबरसाइन नगरपालिका–५ बोदेबरसाइन गाउँमा गत १८ गते दिउँसो करिब ३:३० बजे भन्सार छली गरी ल्याइएको सामानसहित एक व्यक्तिलाई स्थानीयले नियन्त्रणमा लिएर प्रहरीको जिम्मा लगाएका थिए ।

तर जिल्ला प्रहरी कार्यालय सप्तरीले २१ गते सार्वजनिक गरेको विवरणमा घटना १९ गते राति करिब १२ः३० बजे भएको उल्लेख छ ।

प्रहरीका अनुसार बोदेबरसाइन–५ स्थित शिवचोकमा नम्बर प्लेट नभएको रातो रंगको हिरो एक्स्ट्रिम १६० सीसी मोटरसाइकल र बोरामा राखिएका विभिन्न मोबाइलका सामान फेला परेको थियो ।

प्रहरी टोलीलाई देखेपछि सामान छाडेर तस्कर फरार भएको प्रहरीको भनाइ छ । यहीँबाट प्रश्न सुरु हुन्छ ।

यदि स्थानीयले भनेजस्तै १८ गते दिउँसो नै मानिससहित सामान प्रहरीको नियन्त्रणमा पुगेको थियो भने १९ गते राति फेरि उही प्रकृतिको सामान ‘बेवारिसे’ अवस्थामा कसरी फेला पर्यो ?

अर्कोतर्फ, स्थानीयको दाबी गलत हो भने त्यसलाई पुष्टि गर्ने प्रहरीसँग के–कस्ता प्रमाण छन् ?

‘समय’ नै अनुसन्धानको पहिलो कडी
घटनाको समय सामान्य विवरण होइन । बरामदगी मुचुल्का, प्रहरी डायरी, ड्युटीमा रहेका प्रहरीको विवरण, नियन्त्रणमा लिइएका व्यक्तिको अभिलेख र घटनास्थलमा रहेका सीसीटीभी फुटेजले वास्तविक समय पुष्टि गर्न सक्छन् ।

स्थानीय सुदी कुमार यादवले घटना दिउँसो भएको दाबी गर्दै प्रहरीले रातिको समय उल्लेख गरेकोप्रति प्रश्न उठाएका छन् ।

‘दिउँसो भएको घटना रातिको कसरी बन्यो ? घटनाको वास्तविकता सार्वजनिक हुनुपर्छ,’ यादवको भनाइ छ ।

तर प्रहरी अधिकारीहरूले भने बेवारिसे अवस्थामा मोटरसाइकल र सामान फेला परेको विवरण मात्रै आफूहरूलाई प्राप्त भएको बताएका छन् ।

यस्तो अवस्थामा विवाद समाधान गर्ने सबैभन्दा विश्वसनीय माध्यम कागज होइन, कागजसँग मिल्ने भौतिक र डिजिटल प्रमाण हुन् ।

प्रहरीको मुचुल्का कति विश्वसनीय ?
बरामदगी मुचुल्कामा घटनाको मिति, समय, स्थान, बरामद सामान, बरामद गर्ने प्रहरी कर्मचारी, रोहवर तथा अन्य विवरण उल्लेख हुन्छन् ।

त्यसैले अहिले मुख्य चासो मुचुल्कामाथि पनि छ । मुचुल्का घटनास्थलमै तयार गरिएको हो कि पछि ? त्यसमा उल्लेख भएका रोहवर को हुन् ?

उनीहरूले घटनास्थलमै हस्ताक्षर गरेका हुन् कि होइनन् ? बरामद मोटरसाइकल र सामानको फोटो वा भिडियो कहिले खिचिएको हो ?

यी प्रश्नको उत्तरले घटनाको वास्तविकता धेरै हदसम्म स्पष्ट पार्न सक्छ ।

‘मानिस पक्राउ परेको थियो’ भन्ने दाबी
स्थानीयले सामानसहित एक व्यक्ति पक्राउ परेको दाबी गरेका छन् । त्यतिमात्र होइन, पक्राउ गरिएका व्यक्तिलाई इलाका प्रहरी कार्यालय बोदेबरसाइनका प्रमुख प्रहरी नायव निरीक्षक शिवशंकर शर्माले कार्यालयबाटै छाडेको आरोपसमेत लगाइएको छ ।

शर्माले आरोप अस्वीकार गरेका छन् । जिल्ला प्रहरी प्रमुख रूपक खड्काले पनि आफूहरूसँग मानिस पक्राउ गरेर छाडिएको प्रमाण वा विश्वसनीय जानकारी नरहेको बताएका छन् । तर त्यस्तो प्रमाण भेटिए पुनः अनुसन्धान गरी कारबाही गर्ने उनको भनाइ छ ।

यसको अर्थ अब अनुसन्धानले एउटा महत्वपूर्ण प्रश्नको जवाफ खोज्नुपर्ने हुन्छ—त्यस दिन इलाका प्रहरी कार्यालयमा को–को प्रवेश गरे ?

प्रहरी कार्यालयको गेट, सीसीटीभी, ड्युटी अफिसरको रजिस्टर, आगन्तुक पुस्तिका, दैनिक डायरी र हिरासत अभिलेखले त्यसको जवाफ दिन सक्छन् ।

‘मासिक रकम’ को आरोप कति गम्भीर ?
घटनासँगै केही व्यक्तिले तस्करीको कारोबारबापत प्रहरीलाई मासिक रकम बुझाउने गरेको आरोपसमेत लगाएको दाबी गरिएको छ ।

यो आरोप स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि भएको छैन । त्यसैले आरोपलाई तथ्यका रूपमा स्वीकार गर्न मिल्दैन ।

तर यदि यस्तो आरोप औपचारिक रूपमा प्रहरीसमक्ष पुगेको छ भने त्यसको छानबिन नगर्नु पनि उचित हुँदैन ।

तस्करी नियन्त्रण गर्ने निकायमाथि नै आर्थिक लेनदेनको आरोप लागेपछि आरोप लगाउने व्यक्ति, आरोपको आधार, विगतका बरामदगी, सम्बन्धित क्षेत्रमा तस्करीको ढाँचा र प्रहरीको कारबाहीको रेकर्ड परीक्षण गर्नुपर्ने हुन्छ ।

प्रहरीलाई १० गम्भीर प्रश्न
१. घटना वास्तवमा १८ गते दिउँसो भयो कि १९ गते राति ?

प्रहरीको आधिकारिक विवरण र स्थानीयको दाबीबीच ९ घण्टाभन्दा बढीको अन्तर देखिन्छ । वास्तविक समय पुष्टि गर्ने प्रहरी डायरी, सीसीटीभी वा अन्य प्रमाण के छ ?

२. सामानसहित व्यक्ति पक्राउ परेको थियो कि थिएन ?

यदि पक्राउ परेको थिएन भने स्थानीयले मानिस पक्राउ परेको दाबी किन गरे ? यदि पक्राउ परेको थियो भने पक्राउसम्बन्धी अभिलेख कहाँ छ ?

३. पक्राउ परेको व्यक्ति थियो भने उसलाई किन हिरासतमा राखिएन ?

भन्सार छलीको सामानसहित व्यक्ति नियन्त्रणमा आएको भए कानुनी प्रक्रिया अघि नबढाई छाडिएको हो भने त्यसको आधार र निर्णयकर्ता को हुन् ?

४. ‘बेवारिसे’ बरामदगीको मुचुल्का कहिले र कहाँ तयार भयो ?

मुचुल्का घटनास्थलमै तयार गरिएको हो कि प्रहरी कार्यालयमा ? त्यसमा हस्ताक्षर गर्ने रोहवर को–को हुन् ?

५. १८ गते दिउँसो र १९ गते रातिको घटनाबीच कुनै सम्बन्ध छ कि छैन ?

दुवै घटनामा उल्लेख भएको सामान, मोटरसाइकल वा संलग्न व्यक्तिबीच सम्बन्ध छ कि छैन भन्ने विषयमा प्रहरीले तुलना गरेको छ ?

६. प्रहरी कार्यालयको सीसीटीभी फुटेज जाँच गरिएको छ ?

स्थानीयको दाबीअनुसार व्यक्ति प्रहरी कार्यालयमा बुझाइएको हो भने कार्यालयको प्रवेशद्वार, परिसर तथा सम्बन्धित कक्षको सीसीटीभी फुटेजले त्यसको पुष्टि वा खण्डन गर्न सक्छ । फुटेज सुरक्षित छ कि छैन ?

७. त्यस दिनको प्रहरी डायरीमा के लेखिएको छ ?

ड्युटीमा रहेका प्रहरी कर्मचारीले १८ गते दिउँसोदेखि १९ गते रातिसम्म गरेका कारबाहीको विवरण दैनिक डायरीमा के उल्लेख गरेका छन् ?

८. बरामद सामानको वास्तविक स्रोत र स्वामित्व खोजियो कि खोजिएन ?

मोबाइलका सामान कहाँबाट नेपाल भित्रिए ? कसले ल्यायो ? सामान कसको हो ? मोटरसाइकल कसको नाममा दर्ता छ ? यी विषयमा अनुसन्धान कहाँ पुगेको छ ?

९. प्रहरीलाई ‘मासिक रकम’ बुझाउने आरोपको छानबिन हुन्छ कि हुँदैन ?

आरोप पुष्टि नभएसम्म कसैलाई दोषी ठहर गर्न मिल्दैन । तर आरोप नै अनुसन्धानको विषय बनेको अवस्थामा सम्बन्धित व्यक्तिको बयान, आर्थिक कारोबार र तस्करीको नेटवर्कबारे छानबिन गरिएको छ ?

१०. प्रहरीकै आधिकारिक विवरण र स्थानीय दाबीमध्ये गलत कुन हो ?

दुवै विवरण एकैपटक सत्य हुन सक्दैनन् । त्यसैले जिल्ला प्रहरी कार्यालयले अब प्रमाणसहित स्पष्ट पार्नुपर्छ—घटना कहिले भयो, कहाँ भयो, को पक्राउ पर्यो  वा परेन, सामान कसरी बरामद भयो र मुचुल्का कुन आधारमा तयार भयो ?

अब प्रमाण बोल्नुपर्ने बेला
बोदेबरसाइनको घटनामा आरोप–प्रत्यारोपले मात्र सत्य स्थापित हुँदैन । सीसीटीभी फुटेज, प्रहरी डायरी, बरामदगी मुचुल्का, पक्राउ तथा हिरासत रजिस्टर, ड्युटी विवरण, मोटरसाइकलको दर्ता विवरण, सामानको स्रोत र रोहवर व्यक्तिको बयान जाँचिएपछि मात्र घटनाको वास्तविक तस्वीर बाहिर आउन सक्छ ।

स्थानीयको आरोप सही भए प्रहरीको कारबाहीमाथि गम्भीर प्रश्न उठ्छ । आरोप गलत भए पनि प्रहरीले प्रमाणसहित त्यसलाई स्पष्ट पार्नुपर्छ ।

किनकि एउटा महत्वपूर्ण प्रश्न अझै बाँकी छ— दिउँसो मानिससहित नियन्त्रणमा लिइएको भनिएको सामान राति कसरी ‘बेवारिसे’ भयो ?

यो प्रश्नको जवाफ कुनै प्रेस विज्ञप्तिले मात्र होइन, प्रमाणले दिनुपर्नेछ।