न्यूज अभियान
हरेक खबर विशेष खबर

नेपाल–भारत सम्बन्ध थप सुदृढ बनाउने प्रतिबद्धता, विकास साझेदारी र साझा हितका विषयमा छलफल

काठमाडौं, २५ साउन ।  प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह र नेपालका लागि भारतीय राजदूत नवीन श्रीवास्तवबीच पहिलोपटक एक्लाएक्लै शिष्टाचार भेटवार्ता भएको छ।

सिंहदरबारस्थित प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा भएको भेटमा नेपाल–भारतबीचको ऐतिहासिक सम्बन्ध, द्विपक्षीय सहकार्य, विकास साझेदारी तथा पारस्परिक हितका विभिन्न विषयमा छलफल भएको जनाइएको छ।

प्रधानमन्त्री शाहसँगको भेटमा भारतीय राजदूत श्रीवास्तवले नयाँ जिम्मेवारीका लागि शुभकामना व्यक्त गर्दै दुई देशबीच रहँदै आएको मैत्रीपूर्ण सम्बन्धलाई अझ सुदृढ र परिणाममुखी बनाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका थिए।

भेटका क्रममा नेपाल र भारतबीचको सम्बन्धलाई आपसी सम्मान, सहकार्य र साझा हितका आधारमा थप अगाडि बढाउने विषयमा दुवै पक्षले जोड दिएको बताइएको छ।

‘ऐतिहासिक सम्बन्धलाई नयाँ उचाइमा लैजानुपर्छ’

प्रधानमन्त्री शाहले नेपाल र भारतबीच सदियौँदेखि कायम रहेको ऐतिहासिक, सामाजिक, सांस्कृतिक तथा जनस्तरको सम्बन्धलाई थप प्रगाढ बनाउनुपर्नेमा जोड दिएका छन्।

उनले दुई देशबीचको सम्बन्धलाई केवल परम्परागत कूटनीतिक सम्बन्धमा सीमित नराखी विकास, पूर्वाधार, व्यापार, ऊर्जा, पर्यटन तथा जनस्तरको सहकार्यका क्षेत्रमा परिणाममुखी बनाउँदै लैजानुपर्ने धारणा राखेको बताइएको छ।

नेपालका लागि भारत महत्वपूर्ण छिमेकी तथा विकास साझेदार मुलुकका रूपमा रहँदै आएको छ। खुला सीमा, पारिवारिक तथा सांस्कृतिक सम्बन्ध, व्यापारिक आवतजावत र आर्थिक अन्तरनिर्भरतालगायत कारण नेपाल–भारत सम्बन्ध अन्य द्विपक्षीय सम्बन्धभन्दा फरक प्रकृतिको छ।

त्यसैले उच्च राजनीतिक तहमा हुने यस्ता भेटवार्तालाई सामान्य शिष्टाचारभन्दा पनि आगामी सहकार्यका प्राथमिकता पहिचान गर्ने अवसरका रूपमा हेरिन्छ।

विकास साझेदारीमा नेपालको प्राथमिकता के?

नेपालले पूर्वाधार विकास, ऊर्जा उत्पादन, सडक तथा रेल सञ्जाल, व्यापार सहजीकरण, पर्यटन र डिजिटल कनेक्टिभिटीलगायत क्षेत्रमा भारतसँग सहकार्य गर्दै आएको छ।

भेटवार्तामा पनि विकास साझेदारीलाई प्रभावकारी बनाउने विषयमा छलफल भएको जनाइएको छ।

नेपालले पछिल्ला वर्षहरूमा ठूलो परिमाणमा जलविद्युत् उत्पादन गर्ने लक्ष्य अघि सारेको छ। त्यसका लागि भारतीय बजारमा विद्युत् निर्यात, प्रसारण लाइन विस्तार तथा सीमापार ऊर्जा पूर्वाधार महत्वपूर्ण विषय बनेका छन्।

नेपाल–भारतबीच ऊर्जा क्षेत्रमा सहकार्य विस्तार हुँदै गएमा नेपालको विद्युत् उत्पादन र निर्यात क्षमताले थप बजार पाउने सम्भावना रहन्छ। यससँगै सडक, रेल तथा सीमावर्ती पूर्वाधारको विकासले दुई देशबीचको व्यापार र आवागमनलाई थप सहज बनाउन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।

सम्बन्धमा नयाँ राजनीतिक सन्देश?

प्रधानमन्त्री शाह र भारतीय राजदूतबीचको यो पहिलो एक्लाएक्लै भेटवार्ता भएकाले यसको राजनीतिक तथा कूटनीतिक सन्देशलाई पनि अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ।

नेपालमा नयाँ राजनीतिक नेतृत्व स्थापित भएको अवस्थामा छिमेकी मुलुकका कूटनीतिक प्रतिनिधिसँग हुने उच्चस्तरीय भेटवार्ताले सरकारको बाह्य सम्बन्धको प्राथमिकता संकेत गर्ने गर्छ।

प्रधानमन्त्री शाहले भारतसँगको सम्बन्धलाई निरन्तरता दिँदै साझा हितका विषयमा सहकार्य गर्ने सन्देश दिएका छन्।

यसले सरकार छिमेकी सम्बन्धमा निरन्तरता, पारस्परिक सम्मान र आर्थिक सहकार्यलाई प्राथमिकता दिने दिशामा अघि बढ्न खोजेको संकेत गर्छ।

भारतका लागि पनि नेपाल रणनीतिक महत्वको छिमेकी

भारतका लागि नेपाल भौगोलिक, सांस्कृतिक, आर्थिक र रणनीतिक दृष्टिले महत्वपूर्ण छिमेकी हो।

दुई देशबीच खुला सीमा रहेकाले सुरक्षा, सीमाव्यवस्थापन, व्यापार, आप्रवासन तथा सीमापार अपराध नियन्त्रणजस्ता विषय पनि निरन्तर द्विपक्षीय संवादका एजेन्डा बन्दै आएका छन्।

नेपालका लागि पनि भारत प्रमुख व्यापारिक साझेदार तथा पारवहनको महत्वपूर्ण मार्ग हो।

त्यसैले दुई देशबीचको सम्बन्धमा राजनीतिक उतारचढाव आए पनि व्यावहारिक सहकार्यलाई निरन्तरता दिनुपर्ने आवश्यकता रहन्छ।

अब शिष्टाचार भेटपछि परिणामको अपेक्षा

प्रधानमन्त्री र राजदूतबीचको भेटमा सम्बन्ध सुदृढ बनाउने प्रतिबद्धता दोहोरिनु कूटनीतिक अभ्यासको सामान्य विषय भए पनि यसको वास्तविक मूल्य त्यसपछि हुने कामबाट मापन हुनेछ।

नेपालले भारतसँग उठाउँदै आएका विषयमा ठोस प्रगति कति हुन्छ? ऊर्जा व्यापार थप विस्तार हुन्छ कि हुँदैन? सीमापार पूर्वाधार आयोजना समयमै अघि बढ्छन् कि बढ्दैनन्? व्यापार तथा पारवहनका समस्या कति समाधान हुन्छन्? नेपालमा भारतीय सहयोगमा सञ्चालित विकास आयोजना समयमै सम्पन्न हुन्छन् कि हुँदैनन्? यी प्रश्नको जवाफ आगामी दिनको द्विपक्षीय सहकार्यले दिनेछ।

‘साझा हित’मा केन्द्रित हुनुपर्नेमा जोड

नेपाल–भारत सम्बन्धमा समय–समयमा विभिन्न राजनीतिक तथा कूटनीतिक संवेदनशीलता देखिँदै आएका छन्। तर दुवै देशको हितमा आर्थिक तथा विकास साझेदारीलाई प्राथमिकता दिँदै संवादमार्फत समस्या समाधान गर्ने वातावरण निर्माण गर्नु महत्वपूर्ण हुन्छ।

प्रधानमन्त्री शाह र राजदूत श्रीवास्तवबीचको भेटमा पनि दुई देशबीचको सम्बन्धलाई पारस्परिक हित, सम्मान र सहकार्यका आधारमा थप अघि बढाउने प्रतिबद्धता व्यक्त भएको छ।

नेपालले आफ्नो राष्ट्रिय हित र सार्वभौमिकतालाई केन्द्रमा राख्दै छिमेकी भारतसँग आर्थिक तथा विकास सहकार्य विस्तार गर्नुपर्ने आवश्यकता छ। भारतसँगको सम्बन्धमा पनि भावनात्मक पक्षसँगै व्यावहारिक र परिणाममुखी एजेन्डालाई प्राथमिकता दिनुपर्ने देखिन्छ।

यस अर्थमा सिंहदरबारमा भएको प्रधानमन्त्री शाह र भारतीय राजदूत श्रीवास्तवबीचको पहिलो एक्लाएक्लै भेटवार्ता केवल औपचारिक शिष्टाचारमा सीमित नरही आगामी नेपाल–भारत सम्बन्धको सहकार्यको दिशा पहिल्याउने प्रारम्भिक राजनीतिक संवादका रूपमा समेत हेरिएको छ।

अब यो भेटवार्तामा व्यक्त प्रतिबद्धता व्यवहारमा कति रूपान्तरण हुन्छ भन्ने विषय नै आगामी दिनमा महत्वपूर्ण हुनेछ।